Χρύσω Μαυρομμάτη

(~chryso)

Ο Ιωάννης ο Ιταλός έγινε "Ύπατος των Φιλοσόφων" το 1055 στην Κωνσταντινούπολη, έχοντας διαδεχτεί στο αξίωμα αυτό τον Μιχαήλ Ψελλό. Τω καιρώ εκείνω, ο ελληνισμός ταλανιζόταν από ένα πνευματικό δυισμό: η ορθόδοξη πίστη αντιπάλευε το αρχαίο ελληνικό πνεύμα και τις πλατωνικές/νεοπλατωνικές φιλοσοφικές ιδέες.

Αφορμή γι' αυτή την αναφορά έδωσε το βιβλίο που διαβάζω αυτό το διάστημα, Ο Νέος Εκλεκτός. Δεν έχω φτάσει ακόμα στο τέλος [ας όψεται ο Αστερίξ!:)] αλλά αυτό που μου έκανε εντύπωση είναι το γεγονός ότι το όνομα του Ιωάννη του Ιταλού συνδέεται με την Ορθοδοξία μέχρι σήμερα. Θα σας αποκαλύψω πως, αφού πρώτα αναφέρω ότι, όπως ισχύει σχεδόν για όλες τις "ιστορίες", έτσι και στη συγκεκριμένη, υπάρχουν δύο όψεις για το ίδιο νόμισμα. Οι άνθρωποι της εκκλησίας παρουσιάζουν τον Ιωάννη ως ένα αιρετικό ειδωλολάτρη που αντιμαχόταν της Ορθοδοξίας θέλοντας να επαναφέρει το αρχαίο πνεύμα αθάνατον! Από την άλλη, το συγκεκριμένο βιβλίο τον παρουσιάζει ως ένα ευαίσθητο ιδεαλιστή, παρ' αυτά καλό χριστιανό, που είχε πάθος για το αξίωμα που κατείχε και αυτό που πολύ απλά προσπαθούσε να κάνει ήταν να πείσει τον κόσμο ότι πρέπει να δώσει σημασία στη ψυχή. "Κινδυνεύει γαρ ο λέγων ταύτα πυρ και ύδωρ και γην και αέρα πρώτα ηγείσθαι των πάντων είναι, και την φύσιν ονομάζειν ταύτα αυτά, ΨΥΧΗΝ δε εκ τούτων ύστερων", όπως έλεγε και ο Πλάτωνας θέλοντας να δώσει απόλυτη προτεραιότητα στην ψυχή.

Για να επανέλθω λοιπόν σε αυτό που μου έκανε εντύπωση, η Ορθόδοξη Εκκλησία αφόρισε τον Ιωάννη τον Ιταλό για τα πιστεύω του με έντεκα στο σύνολο αναθεματισμούς, οι οποίοι διαβάζονται κάθε Κυριακή της Ορθοδοξίας (από το 1082 μέχρι σήμερα), αντικαθιστώντας έτσι τα αναθέματα κατά της Εικονομαχίας. Ψάχνοντας εν τω μεταξύ να βρω περισσότερα για τον Ιωάννη τον Ιταλό, ανακάλυψα μια ιστοσελίδα η οποία πιστεύει και προβάλλει ακόμα το αρχαίο ελληνικό πνεύμα και μάλιστα ανταποδίδει τους αφορισμούς σε όλους αυτούς που συμμετέχουν στους αναθεματισμούς την Κυριακή της Ορθοδοξίας!