Νεόφυτος Δημητρίου

(~k2pts)

Η Κύπρος μετά τον πόλεμο δεν έζησε φτώχεια. Πρώτα ήταν το οικονομικό θαύμα με τον τουρισμό, μετά φορολογικός παράδεισος για offshore εταιρίες και, πρόσφατα, δύο μεγάλες φούσκες, χρηματιστήρια και κτηματαγορά. Το γεγονός οτι ο μέσος Κύπριος πολίτης δεν έζησε φτώχεια δεν σημαίνει ότι δεν γινόταν και φτωχότερος κάθε φορά.

Το 1999, σε μια απάτη δίχως προηγούμενο για το κυπριακό λαό, ο κόσμος έχασε τις οικονομίες του στο χρηματιστήριο. Συμφωνώ, ας μην έπαιζε. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν υπήρξε χειραγώγηση της αγοράς και του κόσμου. Διαπλεκόμενοι πολιτικοί, διεφθαρμένοι αξιωματούχοι, μεγαλο-παράγοντες και μεγαλο-καρχαρίες την έβγαλαν καθαρή. Το κράτος απών.

Έπειτα, το κόστος για την απόκτηση ιδιόκτητης στέγης έγινε απαγορευτικά ψηλό για τους περισσότερους. Με απλά λόγια, αν δεν είχες περιουσία να την εκποιήσεις δεν μπορούσες να κάνεις σχεδόν τίποτα. Σχεδόν τίποτα γιατί μπορούσες ενδεχομένως να υποθηκεύσεις ότι είχες και δεν είχες (εκτός ίσως ένα από τα άκρα σου) με την ελπίδα ότι σε 30-40 χρόνια θα τα 'χες ξοφλήσει. Παρεπιπτόντως, η λέξη "υποθήκη" δεν θυμάμαι να υπήρχε στο λεξιλόγιο του Κύπριου πριν κάποια χρόνια. Ή, αν υπήρχε, δεν ήταν τόσο καθιερωμένη/διαδεδομένη όσο σήμερα.

Ευτυχώς, που κάποιοι δεν ήξεραν ή δεν καταλάβαιναν καλύτερα τι "έπαιζε" με τα χρηματοπιστωτικά παράγωγα γιατί τότε η τύχη μας (των τραπεζών μας) δεν θα ήταν πολύ διαφορετική από τον υπόλοιπο κόσμο. Προσωπικά, δεν πιστεύω ότι δεν ενεπλάκηκαν καθόλου σε αυτή την ιστορία. Και αγόρασαν, και εκτέθηκαν — ευτυχώς, ελπίζω ακόμα, όχι σε επικίνδυνο βαθμό. Άρα, σχετικά μιλώντας πάντα, έχουν δίκιο να λένε κάποιοι πως καλά την έχουμε. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι δεν θα μας πιάσει κι εμάς το σχέδιο πάρακατω.

Σ'αυτό το σημείο, αγαπητέ αναγνώστη, θα σε παρακαλέσω να βρεις και να μιλήσεις με κάποιο από τους συμπολίτες μας που έχασαν τη δουλειά τους μετά από πολλά χρόνια που πρόσφεραν τις υπηρεσίες τους στις Κυπριακές Αερογραμμές. Δεν μιλώ για εκείνους που τα 'παιρναν χοντρά κι έκαναν του κόσμου τις πατέντες. Μιλώ για απλούς ανθρώπους, έντιμους βιοπαλαιστές και οικογενειάρχες που βρέθηκαν εκ των υστέρων να πληρώνουν τα σπασμένα. Όταν βρεις και μιλήσεις με αυτούς τους ανθρώπους θα σου πουν ότι δεν είσαι ασφαλής σε καμιά δουλειά. Ότι η ασφάλεια στις μέρες μας είναι μεγάλο ρίσκο.

Έρχονται δύσκολες μέρες για την Κύπρο και, τα διάφορα κονδύλια που θα μπορούσαν να μας είχαν φέρει σε καλύτερη θέση (είναι κοινό μυστικό) πήγαιναν οπουδήποτε αλλού εκτός από εκεί που έπρεπε. Μέχρι πρόσφατα, για παράδειγμα, η Κύπρος μπορούσε να γίνει κέντρο παροχής υπηρεσιών πληροφορικής. Μέχρι πρόσφατα δεν χρειαζόσουν τίποτα άλλο από ένα απλό υπολογιστή για να ανταγωνιστείς επί ίσοις όροις με οποιοδήποτε, οπουδήποτε στον κόσμο. Δυστυχώς, κι είναι με βαριά καρδιά που το παραδέχομαι, αυτό το τρένο το 'χουμε χάσει εδώ και καιρό. Έχουμε μετατρέψει τους νέους επιστήμονες σε χαμηλής τεχνογνωσίας εργατικό δυναμικό και αυτό θα το πληρώνουμε για πολλά χρόνια ακόμα.

Για μένα, υπάρχει μόνο ένα πράγμα που μπορεί να σώσει την κατάσταση και αυτό είναι να λυθεί το κυπριακό το συντομότερο δυνατό. Οι συνθήκες μπορεί να μην είναι ευνοϊκές αλλά η συγκυρία είναι κατά τη γνώμη μου η καταλληλότερη.

ΥΓ.1. Δεν είχα σκοπό να μπω τόσο γρήγορα σε αυτά τα θέματα. Ήθελα πρώτα να μιλήσω για την ολιγαρχία συμφερόντων που αναπόφευκτα θα προκύψει λόγω της κατάστασης αυτής.

ΥΓ.2. Ήθελα συγχρόνως να γράψω ότι κάποιες λύσεις που φαίνεται να δουλεύουν αλλού ίσως να μην είναι οι καταλληλότερες σε αυτό το στάδιο για την Κύπρο. Για παράδειγμα, αν δεν υπάρχει πρόβλημα ρευστότητας γιατί να μειωθούν τα επιτόκια; Μήπως οι τράπεζες πιέζουν για να εκμεταλευτούν την κατάσταση; Σε εκείνη την περίπτωση, μου φαίνεται, καλά κάνει η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου και δεν τα χαμηλώνει. Θα έχει ένα χαρτί παραπάνω να παίξει πάρακατω, όταν τα πραγματικά επιτόκια ξεκινήσουν να ανεβαίνουν. Από την άλλη, αν υπάρχει πρόβλημα ρευστότητας, είμαστε πολύ σίγουροι ότι η χρηματοδότηση για αναπτυξιακά έργα θα λειτουργήσει ως τονωτική ένεση; Είμαστε πολύ σίγουροι ότι τα λεφτά αυτά θα φτάσουν τελικά στο μέσο Κύπριο πολίτη και σε ποιο βαθμό;

ΥΓ.3. Ήθελα τέλος να γράψω για το γεγονός ότι όλες οι ουσιώδεις υπηρεσίες είναι υπό τον έλεγχο των διαφόρων κυβερνήσεων: υγεία, αστυνομία, πυροσβεστική, κτλ. Γιατί όχι και οι τράπεζες;

Παραπομπές

Σοκ και Δέος: Μέρος 1ο