Το μείζον κοινό καλό
Posted by Νεόφυτος Δημητρίου Wed, 19 Jan 2005 12:12:52 EET
Κάνω διάλειμμα από τη δουλειά για να διαβάσω μια-δυο ακόμη σελίδες από την Αρουντάτι Ρόι, "Η αξία της ζωής". Λένε ότι δεν είναι το καλύτερο της βιβλίο αλλά εμένα, καλό μου φαίνεται. Το καλύτερο μου 'χουν πει είναι το πρώτο της, "Ο Θεός των Μικρών Πραγμάτων" και το 'χω αγοράσει κι αυτό αλλά παραμένει στη στοίβα για την ώρα αφού οι 427 σελίδες είναι απαγορευτικά πολλές για να το ξεκινήσω αυτή την περίοδο —είναι υπερδιπλάσιες από τις 198 σελίδες αυτού που διαβάζω τώρα.
Η πρώτη μου παρατήρηση για το βιβλίο αφορά την ελληνική μετάφραση του τίτλου. Ίσως Το Κόστος της Ζωής ή Το Τίμημα της Ζωής να ήταν καλύτερες μεταφράσεις του τίτλου πρωτοτύπου, ''The Cost of Living". Πρόκειται, εξάλλου, για «ένα εμπρηστικό μανιφέστο ενάντια στην κατασκευή 3.200 υδατοφραγμάτων που έχουν ήδη διώξει από τα σπίτια τους —κάνοντας τους άστεγους, απόκληρους και πλάνητες— 50 εκατομμύρια ανθρώπους, ενώ ταυτόχρονα καταστρέφουν μια παραδοσιακή κουλτούρα χιλιάδων χρόνων καθώς και το οικοσύστημα ενός τεράστιου τμήματος της Ινδίας.» Ως εκ τούτου νομίζω ότι "τίμημα" ή "κόστος" θα ταίριαζε καλύτερα σύμφωνα πάντα με το περιεχόμενο του βιβλίου.
Η δεύτερη μου παρατήρηση έχει να κάνει με κοινωνικά φαινόμενα που δεν ηχούν ξένα για τον τόπο μας. Πιο συγκεκριμένα, σελίδα 30, γράφει:
Όμως και οι δυο απόψεις γίνονται κουρασμένοι νεροκουβαλητές στο μύλο της διαμάχης. Και οι δυο συνδαυλίζουν συναισθήματα που συσκοτίζουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά αυτής της ιδιαίτερης ιστορίας. Και οι δυο αποτελούν ενδείξεις του πόσο επειγόντως χρειαζόμαστε νέους ήρωες —ένα νέο είδος ηρώων— και του πόσο παραχρησιμοποιήσαμε τους παλιούς μας ήρωες.
Από τις μόλις 32 σελίδες που έχω διαβάσει βγαίνουν τρία συμπεράσματα τα οποία αναφέρει κι ο Γιάννης Σπανδώνης στον πρόλογο της ελληνικής έκδοσης: (α) θέλει να συμπαρασταθεί στα 50 εκατομμύρια των εκτοπισμένων φωνάζοντας κάτι σαν τη φράση της δικής μας συγγραφέως Γαλάτειας Σουρέλη: «Εμένα με νοιάζει», (β) να δείξει ότι η λογική της ινδικής κυβέρνησης («Αυτοί που θα ωφεληθούν είναι πολύ περισσότεροι από αυτούς που θα πληγούν») είναι εντελώς σταλινική και (γ) πως δεν πρέπει να πούμε όλα αυτά συμβαίνουν πολύ μακριά για να μας ενδιαφέρουν.
Όσο αφορά το (γ) ο Γιάννη Σπανδώνης γράφει:
Μάλιστα.
Τι γίνεται όμως όταν οι νεκροί είναι ένα εκατομμύριο;
Εντάξει, δε μιλάμε για νεκρούς εδώ πέρα. Όχι άμεσα δηλαδή. Τα νούμερα όμως είναι τέτοια, κι ακόμα πιο μεγάλα, και αφορούν ανθρώπους που χάνουν τα πάντα: σπίτι, χωράφι, συγγενείς, γείτονες, πόρους, τα πάντα. Σε τι διαφέρουν τάχα από τους νεκρούς τα 50 εκατομμύρια των εκτοπισμένων που τους διώχνουν από τον τόπο τους για να κτίσουν μεγάλα φράγματα;