Μαρίνος Κλεάνθους

(~mkleanth)

Ο Κοσμάς, ο μικρός Κεμάλ, ο βιολάρης Θεόδωρος και άλλες 64 μορφές κάθονται σε μια πλατεία, μπροστά από την εκκλησία και το τζαμί, πίνουν τον καφέ τους και κουβεντιάζουν. Ο λόγος για το σπουδαίοτερο, ίσως, έργο της σύγχρονης κυπριακής τέχνης: τον "Κόσμο της Κύπρου" από τον Αδαμάντιο Διαμαντή.

Ένα έργο που πέρα από το θαυμασμό που προκαλεί για το μέγεθός του (11 τελάρα, με διαστάσεις 17,5 μέτρα μήκος και 1,75 μέτρα ύψος), μαγνητίζει κάθε παρατηρητή του με την απεικόνιση του όμορφου και αθώου χτες της Κύπρου που δεν ζήσαμε: μιας Κύπρου χωρίς εντάσεις, στρατούς και οδοφράγματα.

Φίλος του Γιώργου Σεφέρη, ο Διαμαντής αφιέρωσε πέντε χρόνια για να ολοκληρώσει τον "Κόσμο της Κύπρου", δηλαδή το 1972, δύο χρόνια πριν την τουρκική εισβολή. Η έρευνά του, ομως, ξεκίνησε δεκαετίες πριν.

Στις σημειώσεις του ο Διαμαντής μας γνωρίζει τα πρόσωπα που ζωγράφισε και εξηγεί τους λόγους που τα επέλεξε.Ο Μάρκος, από την Περιστερωνοπηγή "ψηλός, μεγάλος, μεγαλοπρεπής", με τον Χατζημιχαήλ από το Γέρι που θύμωσε όταν κατάλαβε πως τον παρατηρούσε ο ζωγράφος, ο Παπακωνστάντινος από το Πέρα Χωριό, που ήθελε να του τονίζουν το όνομά του στο "στα" και η Αρτζού από τη Μελάναρκα της Καρπασίας είναι μερικές από τις μορφές.

Μετά την εισβολή, ο Διαμαντής ψυχικά καταπονεμένος, ξανάφτιαξε σε πολύ μικρότερη κλίμακα το έργο, στην ίδια πλατεία και με τους ίδιους πρωταγωνιστές, με τη διαφορά όμως πως αυτή τη φορά αντί να κάθονται ανέμελα, ήταν σηκωμένοι και ανήσυχοι… Ο φόβος του Αττίλα της εισβολής διακρινόταν στα πρόσωπα τους.

Σήμερα "Ο Κόσμος της Κύπρου" φιλοξενείται στη Θεσσαλονική, στο Τελλόγλειο Ίδρυμα, αφού η εισβολή το βρήκε εκτός Κύπρου και επιθυμία του Διαμαντή ήταν το έργο ζωής του "να επιστρέψει όταν πια έρθει και η ειρήνη στο νησί."

Αυτά θυμήθηκα με την ευκαιρία του ιστορικού ανοίγματος της οδού Λήδρας, στη Λευκωσία, έπειτα από 45 τόσα χρόνια. Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι βρισκόμαστε ξανά στο ιστορικό κέντρο της πόλης, για επικοινωνία, κουβέντα και καφέ αφού το τείχος που συμβόλιζε το μαύρο χτες έπεσε.

Η λύση, όμως, ακόμη περιμένει.

Μετά τον ενθουσιασμό, τους λοκμάδες και τα μπαλόνια, η Λήδρας δίνει σκυτάλη στο διάλογο. Και από το αποτέλεσμα του διαλόγου αυτού θα φανεί αν ο κόσμος της Κύπρου θα έχει το μέλλον που του αξίζει.

Ας ελπίσουμε όλα να πάνε καλά…